Zengin içerikli her medya kaynağı veri ağlarına yüklendiğinde servis kalitesini sağlamak için yeni bir IEEE standardı gerekli olmaktadır.

Eğer U.S. Telekomünikasyonu zora sokacak bir uygulama varsa o da ses, video ve veri iletiminin aynı ağ üzerinden yapıldığı "triple play" uygulamasıdır. Cablevision, Comcast, ve Time Warner gibi kablo şirketleri internet ve VoIP servislerini zaten uzun zamandır satmaktadır. Amerika'daki üç büyük bölgesel telefon şirketi olan BellSouth, SCS, ve Verizon da vites büyüterek kablo şirketlerinin sunduğu televizyon içeriğini müşterilerine sunmak için çalışmalara başladı. Son bir kaç yıldır yeni gelen her bir uygulama genişbant veri servislerinin sırtına yük olmaktadır.

Fakat ses ve video servisleri genişbant verilerden oldukça farklıdır. Hiç kimse bir e-posta ya da websitesi yarım saniye geç açıldı diye dert etmez ancak bu durum şampiyonluk maçını izleyen bir seyirci ya da çok önemli bir konuşma yapan kişi için geçerli değildir. O halde servis sağlayıcılar geçikmelere duyarlı bu kritik uygulamaları internet üzerinden nasıl iletecekler.

Ağlararası iletişim üzerine çalışan IEEE 802.1 grubunun bu problem yüzünden canının sıkılacağını düşünmek çok da süpriz olmasa gerek. Bu yüzden 2004 Kasım'da yerel alan ve kentsel alan ağı komitesi bir çalışma grubu oluşturarak tüm şehri kapsayacak geniş alan Ethernet ağlar üzerinden çokluortam iletimini yüksek servis kalitesiyle sağlamak adına IEEE 802.1ah standardını geliştirdi.

Yeni standart muhtemelen ne Wi-Fi gibi kolaylıkla akılda kalan bir isim olacak ne de en çok satılan bir tüketim ürünü haline gelecek. Fakat 802.1ah bir kaç yıl içinde tamamlandığında örneğin internet tabanlı televizyon gibi servislerin kalitesinde dramatik iyileştirmeler yapacaktır. Aslında bakılırsa IEEE 802 LAN/MAN standartları yönetim kurulu üyesi John Hawkins'e göre internet üzerinde standart televizyon yayınından yüksek çözünürlüklü televizyona geçiş bu standart olmadan tamamlanamayacak.

Nortel Networks'un üst pazarlama müdürü Hawkins'e göre triple play'in yanında özellikle Kore ve Japonya gibi ülkelerde online oyunlar da çok popüler olacak. Atlanta'daki evinden IEEE Spectrum'a konuşan Hawkins hem çokluortam hem de interaktif servislerin bu yeni standarta ihtiyacı olduğunu söylemektedir.

Hawkins yeni standarta ihtiyacın had safhada olduğunu çünkü bir yerel alan ağ bağlantısı olan Ethernet'in artık köklerinden daha farklı bir role yönlendirildiğini söylemektedir. Ethernet bağlantısı son beş yıl içinde bir bölgedeki farklı binalar hatta farklı bölgeler arasında dahi kullanılmaya başlandı. Kentsel alan ağı (metro ethernet) ofisleri ya da binaları birbirine ya da internete bağlayan kiralık devrelerin yerini alan ethernet ağların birleşiminden oluşan bir bulut olarak düşünülebilir.

Geçmişte bağlantı kurmak istediğimizde, bir yerel erişim sağlayıcısını örneğin BellSouth'u arayarak Atlanta ve Dallas arasında bir devre istediğimizi söylerdik. Sonuç olarak tüm bantgenişliği kullanıcısına tahsis edilmiş, T1 (1.5-Mb/s) veya T3 (45-Mb/s) kiralık devre olarak bizlere verilirdi.

Eğer olaya servis kalitesi tarafından bakarsak bu alınan çok iyi bir hizmetti ancak çok pahalıydı. Ayrıca bu bağlantı şekli tüm bantgenişliğini kullanıcının kontrolü altına bırakıyordu, hatta hat boşta olsa bile sadece kullanıcısı kullanabiliyordu. Bu yüzden operatörler kiralık devreler için daha yüksek ücretler talep ediyorlardı.

Kiralık devrelerden Ethernet bulutuna giderken fiyat düşebilir ancak bu bizlere ek işlem yükü getirecektir. Öncelikle düşünmemiz gereken konu eğer ağ bulutundaki trafik aniden artarsa servis kalitesini nasıl sağlayabiliriz olmalıdır. Bu bozunum sadece VoIP uygulamalarında geçici olarak kalitenin düşmesine sebep olmayacaktır. Ya bir hastanedeki doğum uzmanına acilen bir sonogram görüntüsünün ulaştırılması gerekirse ne olacaktır?

Hawkins'e göre geleneksel Ethernet iyi performans sununan bir servistir, diğer bir değişle bazı geçikmeler ve tıkanmalar olsa da bir veri paketini mümkün olan en hızlı şekilde iletmeye çalışır. Fakat buna rağmen son kullanıcıya bu hizmeti nasıl garanti edebileceğimizi düşünmeliyiz. Tasarlanan yeni projenin asıl konusu budur.

Hizmetin garanti edilmesi, bir veri paketinin ağ üzerinden iletildiğinde hedef noktaya belirli bir süreden önce ulaştırılmasıdır. Böylece online oyun oynayan bir kişi örneğin rakibi gerekli olan hamleyi yapmadan kendi hamlesini yapabilir.

Mevcut MPLS protokolünün servis kalitesini sağladığını varsayabiliriz ancak bir Ethernet ağ için durum yine de şüphelidir. Çünkü temel olarak Ethernet bağlantısız bir ortamdır. Devre anahtarlamalı telefon ağlarından farklı olarak konuşmadan önce hat tahsis edilip (kiralık hat üzerinden) sonra kaldırılmaz. Bunun yerine veri paketleri ağ üzerinden Ethernet'in yapısında var olan gönderme protokollerine bağlı olarak doğrudan iletirler. MPLS bir anlamda -tüneller oluşturarak- telefon devrelerini taklit etmeye çalışır. Diğer bir değişle bağlantısız bir ağ içersindeki telefon devrelerinin sayısal bir biçimdir.

Mevcut yapı belli bir yere kadar iyi çalışabilir. Fakat binlerce hatta milyonlarca tünel gerektiğinde, ağı tüm kente yaydığımızda sistemi yönetmek kolay değildir. Eğer bu hizmet örneğin 1000 şanslı şirkete tahsis edilseydi yönetmesi kolay olabilirdi. Ancak BellSouth gibi milyonlarca kullanıcısı olan bir şirket için MPLS kısa zamanda yönetilmesi zor olan bir sistem olacaktır. MPLS omurga ağda faydalı olabilir ancak son kullanıcı için bu geçerli değildir. İşte bu noktada devreye 802.1ah standartı girmektedir.

Gelecek ay 802.1ah standartının nasıl çalışacağının detayları hakkında bir bildiri yapılacak. Aynı zamanda son taslağın 2007 Mayıs ayında onaylanacak şekilde bir çalışma programı belirlenecek. Buarada Alcatel, Cisco, Fujitsu, Juniper, ve Nortel gibi telekomünikasyon firmaları yatırımlarına şimdiden başlayıp yakın gelecekte ürünlerinin nakliyelerine bile başlayacaklardır. Ürünler piyasaya sürüldükten sonra değişiklikler için tek gerekecek olan şey yazılımsal güncellemeler olacaktır. Hawkins'e göre Nortel firması şimdiden pre-802.1ah protokolünü kullanan router ve switchler satmaktadır.

Hawkins standardın tam olarak yerleşmesi için en az beş yıl geçmesi gerektiğini söylemektedir. Bu süre zarfında yeni standardın yararları belki biraz güç algılanabilir. Ancak Hollanda'daki KPN Telecom daha şimdiden ön-standart olan pre-802.1ah'ın yararlarını görmeye başladı. Standart tamamiyle yerleştiğinde erişim sağlayıcılar için maliyetler düşecek. İşin en güzel yanı ise müşteriler bu standarttan yarar sağlarken "IEEE 802.1ah" adını bile bilmeyecekler.

Nisan 2005
Steven Cherry

Kaynak: http://www.spectrum.ieee.org/apr05/1295

Konu hakkında daha detaylı bilgi almak için aşağıdaki siteleri ziyaret edebilirsiniz.
http://www.ieee802.org/1/pages/802.1ah.html
http://en.wikipedia.org/wiki/IEEE_802.1ah